BİLİŞİM ETİĞİ NEDİR

1. 1. Bilişim “İnsanların teknik, ekonomik ve toplumsal alanlardaki iletişimde kullandığı ve bilimin dayanağı olan bilginin, özellikle elektronik makineler aracılığıyla düzenli ve akılcı biçimde işlenmesi, bilginin elektronik cihazlarda toplanması ve işlenmesi bilimi” “Bilginin aktarılması, organize edilmesi, saklanması, tekrar elde edilmesi, değerlendirilmesi ve dağıtımı için gerekli kuram ve yöntemler”

1. 2. Bilişim etiği Elektronik ve ağ ortamında uyulması gereken kuralları tanımlayan normlar ve kodlar bilişim etiğini ifade eder. Bilgisayar teknolojisinin kullanımı için ilkeler sağlayan kendi doğrusu içinde bir disiplindir.

1. 3. Bilişim etiği Bilgisayar etiği İnternet etiği Bilişim Etiği

1. 4. Bilgisayar etiği Ultra hızlı bilgisayarlar kullanımının toplumsal ve etik sonuçları neler olacaktır? İnsani değerlerle yaşamak ve insani değerleri korumak bağlamında, otomasyonun toplumsal ve etik sonuçları hakkında insanlık ne düşünüyor ve sonuçları ile nasıl uğraşacak? Bilgisayar otomasyonu yapan insanların özel zorunlulukları ve sorumlulukları nelerdir? (Weiner, 1950)

1. 5. Bilgisayar etiği “Sürekli gelişen bilgisayar teknolojileri ile ilişkili olarak gerçekler, kavramsallaştırmalar, politikalar ve değerler arasındaki ilişkileri ele alan dinamik ve karmaşık bir çalışma alanıdır.” Moor (1985, s.267)

1. 6. Bilgisayar etiği Bilgisayar etiği, bilgisayar teknolojisi ve onun değerlerinin doğası hakkında yeniden düşünmeyi gerektirmektedir. Hukuk kuralları = teorik vs. pratik Bilgisayarlarla ilgili etik sorunların çözümü oldukça zor ve karmaşıktır.

1. 7. Etik sorunların çözümünde yaşanan zorluklar İletişimde BİTlerin kullanımı bireyler arasındaki ilişkileri değiştirmiştir. Kişisel yakınlığın azalması ve haberleşmedeki hız, eylemlerin etik boyutunun iyice düşünülmesi için kullanıcılara yeterince zaman bırakmaz. Elektronik bilgi vs. kağıt üstünde olan bilgi Elektronik bilgi, çok daha kolay değiştirilebilir ve yetkisiz girişler için tehdide daha çok açıktır.

1. 8. Etik sorunların çözümünde yaşanan zorluklar Fikri mülkiyet hakları, eser hırsızlığı, korsanlık ve gizlilik sorunları güncel sorunlar haline gelmiştir. Bilgi bütünlüğü, bilgi güvenirliği ve bilgiye erişebilirliğin korunmasına yönelik çabalarla, bilgi paylaşımının sağladığı faydalara yönelik istekler çatışmaktadır.

1. 9. İnternet etiği İnternet üzerinde kabul edilebilir ya da edilemez davranışları tanımlayan kurallar Kurallar  internet kullanılırken diğer insanların haklarına saygılı olmak için göz önünde bulundurulması gerekenler Bu kurallara ilişkin lite için, http://www.meb.gov.tr/duyurular/duyurular/interneteti gi/intetik.htm

1. 10. Bilişim Çağının Etik Sorunları (Mason 1986) Fikri mülkiyet Erişim Gizlilik Doğruluk

1. 11. Fikri mülkiyet Sahiplik Bilgi kime aittir? Bilginin değişimi için değişen ücret nedir? Bilgi iletişiminin sağladığı kanallar kime aittir?

1. 12. Fikri mülkiyet Sahiplik: başkalarının fikri mülkiyeti nasıl kullanması gerektiğini belirlemekle birlikte, mülkiyetin kontrol haklarına sahip olunması (Bynum ve Rogerson, 2004) Program yazılımcısı örneği: kullnım izni, bu programa başkalarının nasıl sahip olabileceği ile ilgili şartları belirleme hakkı.

1. 13. Fikri mülkiyet Fikri mülkiyet zihnimiz tarafından üretilen her türlü ürün (Harris, 1998) Örneğin: bir resim, bir imaj, bir harf, bir mektup, bir kitap, bir makale, bir konuşma, bir e-posta, bir yazılım, bir CD-ROM vb. Fikri mülkiyet kavramı, mülkiyet gibi fiziksel ve somut değildir.

1. 14. Fikri mülkiyet Moore (2001) ise fikri mülkiyetin, bir fikir veya fikirlerin birleşimine bağlı olan bilişsel süreçlerin bir ürünü olan fiziksel olmayan mülkiyet olduğunu bildirmiştir Örneğin: Bilgisayar bilimlerinde donanım tasarımı, yazılım, belgeler, öğretim materyalleri vb. fikri mülkiyet olarak nitelendirilir.

1. 15. Fikri mülkiyet Fikri mülkiyete karşı en büyük tehdit: fikirlerin dijital ortama aktarılması ve bu sayede kolay kopyalanabilir olması. İnternet aracılığıyla dijital bilgiye dönüştürülmüş fikirlerin kolay dağıtılabilir olması.

1. 16. Fikri mülkiyet Hem hukuk hem de etikle ilgili bir konudur. Sorunlar bazen yasal olmasına rağmen etik değildir, yasal olmamasına rağmen etiktir, yasal olmadığı gibi etik de değildir.

1. 17. Fikri mülkiyet Fikri mülkiyeti, kanunlar ve görevli kurumlar ile garanti altına almak gerekmektedir. Telif hakkı, patent, şifreleme, gizlilik yeminleri ve güven-sadakat gibi geçmişten beri kullanılan değerler fikri mülkiyetin korunmasını sağlamaktadır (Mason, 1986, s.9). Fikri mülkiyetin korunması için kanunlar hazırlanmış ve bazı kurumlar açılmıştır.

1. 18. Erişilebilirlik (Accessibility) Hangi bilgiye? Ne şartlar altında? (Güvenlik ve koşullar) Kimin ulaşabileceği? (Sayısal uçurum)

1. 19. Erişilebilirlik (Accessibility) Sayısal uçurum: BT’lere erişme, kullanma ve faydalanmada birey ve toplumlar arasında oluşan eşitsizlik. Gelir farkı Cinsiyet farkı Teknolojiyi kullanmayı bilmeme BT’lerine sahip olma, kullanma ve İnternet erişimi konusunda eşitsizlik olması demokrasi için ciddi bir tehdit oluşturmaktadır.

1. 20. Erişilebilirlik (Accessibility) Erişilebilirlik Fiziksel erişilebilirlik Dil erişilebilirliği Kullanıcı yetenek uyumu

1. 21. Erişilebilirlik (Accessibility) BİTleri gelişmesi Yaşamboyu öğrenmeye ihtiyaç Bilgiye ihtiyaç

1. 22. Erişilebilirlik (Accessibility) İnternet Veritabanları Okuryazarlık Teknik donanım Maliyet Zihinsel beceriler Bilgiye ulaşmanın kolaylığı Bilgiye ulaşmanın zorluğu

1. 23. Erişilebilirlik (Accessibility) http://www.ted.com/talks/gordon_brown.html

1. 24. Gizlilik (Privacy) Bilgisayarlar ve İnternet yüksek miktarda bilginin depolanması, düzenlenmesi ve dağıtılmasına olanak sağlayan teknolojiler. Peki, gizli kişiler bilgiler? Bilginin güvenliği? BT’ler emniyetli cihazlar mıdır?

1. 25. Gizlilik (Privacy) Bir kişi, bir kurum, bir bilik hakkındaki hangi bilgi? hangi koşullar altında açıklanır? hangi bilgi saklanır? hangi bilgiler baskı altında kalmadan açıklanır?

1. 26. Gizlilik (Privacy) Görünmez kullanım (invisible abuse): Bilgisayarları ve İnterneti etik dışı kullanmak için bilerek görünmeyen eylemler yapmaktır. Hackerlık örneği: Wikileaks. Hackerlık örneği: İranlı hacker Nima Golestaneh: Yazılım hırsızlığı.

1. 27. Gizlilik (Privacy) Bilgisayarları yetkisiz kullanmak Bilgisayarları suç işleme niyetiyle yetkisiz kullanmak Bilgisayar materyallerini yetkisiz değiştirmek

1. 28. Gizlilik (Privacy) https://www.youtube.com/watch?feature=player_embed ded&v=F7pYHN9iC9I

x